Eski Moskova Büyükelçisi Ümit Yardım, Fidan’ın ‘nükleer’ kelamlarını kıymetlendirdi: ‘Olası görmüyorum’

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, geçtiğimiz cumartesi günü katıldığı AA Editör Masası yayınında, Rusya-Ukrayna savaşı ile ilgili dikkat cazibeli bir tabir kullandı.

NÜKLEER KULLANILABİLİR

Son devirde cephede çok küçük ilerlemeler sağlanabildiğini kaydeden Fidan, AA Yönetim Kurulu Başkan Serdar Karagöz’ün “Rusya’nın elindeki en son imkânın ne olduğunu biliyoruz. Ona gerçek mu sarfiyat bu iş, tahlil olarak” sorusuna, “Tabii alışılmış. Yok etme, o boyuta gerçek giderse… Maalesef, tahlillerimiz şu ana kadar daima haklı çıktı. Bunu Rusya’ya ziyaretim esnasında muhataplarımızla görüştüğümüzde, bu husus gündeme gelir üzere oldu, ‘Çünkü halk artık bu türlü bir şey talep ediyor’ diye. Bunu Batılılara da söyledik, Batılılar da biliyor” cevabını verdi. Böylelikle, ‘son imkân’ olarak bilinen nükleer atağın masada olduğuna işaret etti. Fidan, “Bu, tehlikeli bir durum. Milletlerarası toplum olarak ne yapıp edip, araya girip, bu savaşı durdurmamız gerekiyor. Zira ‘Olmaz’ denen her şey oluyor” kelamlarını sarf etti.

RUSYA’NIN AÇIKLAMALARI

Nükleer taarruz, Rusya tarafından bazen örtülü bazen açık bir formda lisana getiriliyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, işgalin birinci günü olan 24 Şubat 2022’de, “Sürece dışarıdan müdahale etmeye çalışanlar, tarihte hiç görmedikleri kadar büyük sonuçlarla karşılaşacaklarını bilmelidir” demiş ve bu, nükleer tehdit olarak okunmuştu. Eylül 2022’de, “Bazı NATO ülkeleri bize nükleer şantaj yapıyor. Toprak bütünlüğümüze tehdit halinde halkımızı savunmak için bütün silahlarımızı kullanırız, bu bir blöf değildir” kelamlarını sarf etmişti. Haziran 2023’te Belarus’a taktik nükleer silah konuşlandıran Putin, Şubat 2024’te ise Batı’nın Ukrayna’ya asker gönderme ihtimaline cevap olarak, “Onları kendi topraklarında vurabilecek silahlara sahibiz. Tüm bu yaşananlar, medeniyetin yok olacağı bir nükleer çatışma tehdidi yaratıyor” demişti.

DOKTRİN VE TATBİKAT

Rusya, Kasım 2024’te nükleer doktrinini yenileyerek, nükleer gücü olan bir ülkenin dayanağıyla uğrayacağı atakları ve İHA’larla düzenlenecek kitlesel hücumları nükleer cevap kapsamına almıştı. İki gün sonra, nükleer başlık taşıyabilme kapasitesine sahip Oreşnik füzesini Ukrayna’da birinci kere kullanmış ve bunu kamuoyuna duyurmuştu. Mayıs 2026’da Rusya’nın Belarus ile ortak nükleer tatbikatı sırasında Putin, “Daha evvel söylediğim ve bir sefer daha vurgulamak istediğim üzere, nükleer silahların kullanımı, ülkelerimizin ulusal güvenliğini sağlamak için aşırı ve istisnai bir tedbirdir. Nükleer üçlümüz (kara-deniz-hava), Rusya ve Belarus’un egemenliğinin emniyetli bir garantörü olarak hizmet etmeye, stratejik caydırıcılığı sağlamaya, nükleer eşitliği ve global güç istikrarını muhafazaya devam etmelidir” tabirlerini kullanmıştı.

‘RUSYA SIKIŞTI’

Eski Moskova Büyükelçisi Ümit Yardım, Rusya’nın nükleer atak riskini ve Hakan Fidan’ın açıklamalarını Cumhuriyet’e kıymetlendirdi. Nükleerin gündeme gelmesinin bile başlı başına çarpıcı olduğunu belirten Yardım, “Önce bu ‘son imkân’ın sebep konuşulduğunu tartışalım. Zira Rusya güzel bir durumda değil. Başından beri Ukrayna’nın Rusya için bir macera olduğunu lisana getirmiştim. Umdukları üzere bir rejim değişikliği olmadı, istediklerini elde edemediler. Bunun maliyeti Rusya’ya çok fazla oldu. Putin’in yenilmezlik efsanesi epey ziyan gördü, karizması çizildi” diye konuştu.

‘OLASI GÖRMÜYORUM’

Bunlara rağmen, nükleer saldırıyı mümkün görmediğini belirten Yardım, “Nükleer, bilhassa 2. Dünya Savaşı’ndan sonra, Kuzey Kore dahil hiçbir ülkenin kolay kolay başvurabileceği bir yol değil. Zira o noktadan sonra bir taarruzun ya da defansif bir durumda olmanın argümanını üretmek mümkün değil. Bunun ahlaki boyutu, tarih önünde yargılanma boyutu da var. Direkt doğruya, denetimsiz bir formda, sivil nüfus kurban oluyor. Genel global sistemin bütün dinamiklerine karşıt. ‘Dehşet dengesi’ diye tabir edilen istikrar bozuluyor, sonra bunun önünü alamazsınız” tabirlerini kullandı.

Rus halkının bu türlü bir talebi olduğuna inanmadığını belirten Yardım, “Dolayısıyla ben sonuç nereye giderse gitsin, Ukrayna’da bir rejim değişikliği olmayacağını ve bahsedildiği üzere bir nükleer akın olmayacağını düşünüyorum” değerlendirmesini yaptı.