ABD ve İran ortasında sular durulmuyor: İşte yükselen petrol fiyatlarının Türk iktisadına tesiri…

ABD ile İran ortasında 28 Şubat 2026’da “Operation Epic Fury” (Destansı Öfke Operasyonu) ismiyle başlayan çatışmalar, Batı Asya’daki istikrarları değiştirirken global güç piyasasını da sarstı. Global petrol ticaretinin kıymetli bir kısmının geçtiği Hürmüz Boğazı’na İran tarafından mayın döşenmesi ve ABD ablukasıyla kapanması, dünya genelinde yaklaşık 16 milyon varillik arz açığına yol açtı.

Nisan ayının son günlerinde Brent petrolün 125 dolar düzeyine yükselmesi, güç ithalatına bağımlı Türkiye iktisadını dış şoklara karşı daha kırılgan hale getirdi.

TCMB’NİN PETROL İDDİASI GEÇERSİZ KALDI

TCMB’nin 2026 yılı Enflasyon Raporu’nda baz aldığı 58,8 dolarlık ortalama petrol fiyatı varsayımı, yaşanan gelişmelerle birlikte geçerliliğini yitirdi. Petrol fiyatlarının 125 dolar düzeyine çıkması, iktisat idaresinin öngörülerini değerli ölçüde etkiledi.

Hesaplamalara nazaran petrol fiyatlarında her 10 dolarlık kalıcı artış, Türkiye’nin yıllık güç faturasına yaklaşık 5 milyar dolar ek yük getiriyor. Mevcut fiyat düzeyi dikkate alındığında, toplam güç maliyetinin önemli biçimde yükselmesi bekleniyor. Orta Vadeli Program’da (OVP) 2026 yılı için 75,7 milyar dolar olarak öngörülen güç ithalatının daha yüksek düzeylere çıkabileceği bedellendiriliyor. Bu gelişmenin cari açık ve döviz kurları üzerinde baskı oluşturacağı belirtiliyor.

ENFLASYON ÜZERİNDEKİ TESİR ARTIYOR

Petrol fiyatlarındaki sert yükselişin enflasyon üzerindeki tesirinin de güçlü olacağı öngörülüyor. TCMB bilgilerine nazaran petrol fiyatlarında yüzde 10’luk artış, yaklaşık 12 ay içinde enflasyonu 1 puan artırıyor. Fiyatların mevcut düzeylerde kalması halinde, yıl sonu enflasyonu üzerinde güç kaynaklı ek baskı oluşması bekleniyor. Bu çerçevede yapılan hesaplamalarda yıllık enflasyona yaklaşık 10–12 puanlık ek baskı oluşabileceği hesaplanıyor.

Mart ayında yine uygulamaya alınan “eşel mobil” sistemi kapsamında ÖTV indirimiyle fiyat artışlarının sonlandırılması hedeflendi. Lakin petrol fiyatlarındaki yükselişin büyüklüğü nedeniyle bu düzeneğin tesirinin hudutlu kalabileceği tabir ediliyor. Akaryakıt fiyatlarındaki artışın ulaştırma maliyetleri üzerinden genel fiyatlara yansıması bekleniyor.

125 dolar düzeyindeki petrol fiyatları eşel taşınabilir sisteminin muhafaza kapasitesinin büyük ölçüde aşındığı, sistemin kısmen devam etmesine karşın bütçe üzerindeki yükün süratle arttığı ve fiyat artışlarını sınırlama tesirinin zayıfladığı söz ediliyor.

Eşel taşınabilir tesirinin yükselen fiyatlarla törpülenmesi ve vergi düzenlemesine gidilmemesi ile enflasyonun yüzde 48–55 bandına yükselme ihtimali öne çıkıyor. Kelam konusu senaryoda büyüme üzerinde aşağı taraflı risklerin arttığı, ekonomik aktivitede yavaşlama ile birlikte stagflasyon riskinin de belirginleştiği bedellendiriliyor.

TÜİK BİLGİLERİNDE GECİKMELİ ETKİ

Nisan ayı sonunda yükselen petrol fiyatlarının, açıklanacak enflasyon datalarına hudutlu ölçüde yansıyacağı bedellendiriliyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) data toplama formülüne nazaran fiyatlar ayın makul bir devrini kapsayan ortalamalar üzerinden hesaplanıyor.

Ayın son günlerinde yaşanan süratli fiyat artışlarının ortalamalara sonlu tesir etmesi nedeniyle, kelam konusu yükselişin mayıs ve izleyen aylarda daha besbelli formda hissedileceği belirtiliyor. Güç maliyetlerindeki artışın besin ve temel tüketim kalemlerine yansımasının da devam etmesi bekleniyor.