SGK’den ‘yersiz ödeme’ atılımı: Kaideleri taşımayanın emekli aylığı kesiliyor

Sigortalı bir çalışan emeklilik dilekçesini verdiğinde; 4/1-a, 4/1-b yahut 4/1-c statüsü fark etmeksizin tüm şartları sağlamış kabul ediliyor. Fakat aylık bağlandıktan sonra gerekli kuralların gerçekte oluşmadığı belirlenirse Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) devreye girerek çeşitli süreçler uyguluyor.

İPTAL VE GERİ ÖDEME SÜRECİ

Şartları taşımadığı halde maaş aldığı tespit edilen sigortalıların aylıkları derhal kesiliyor. Bu kapsamda yapılan tüm ödemeler “yersiz ödeme” sayılarak faiziyle birlikte geri talep ediliyor.

Özellikle 4/1-c (Emekli Sandığı) kapsamında bulunan kamu görevlilerinde ise emeklilik süreci iptal edilerek, kişinin mağdur olmaması hedefiyle eski vazifesine iadesi sağlanıyor.

YENİDEN MAAŞ BAĞLANMASI NASIL OLUR?

SGK uzmanı İsa Karakaş’ın köşe yazısına nazaran, maaşı kesilen sigortalılar için süreç büsbütün sona ermiyor. Kuralların durumuna nazaran farklı uygulamalar devreye giriyor:

• Hata tespit edilmeden evvel emeklilik koşulları tamamlanmışsa, yeni bir müracaata gerek olmadan maaş yine bağlanabiliyor.
• Hata tespit edildiğinde koşullar şimdi tamamlanmamışsa, eksiklerin giderilmesi bekleniyor.

Kritik nokta: Kurallar tamamlandığında sigortalının kesinlikle yeni bir dilekçe vermesi gerekiyor. Aylık ödemesi, bu dilekçeyi izleyen ayın başından itibaren başlatılıyor.

YANLIŞ STATÜDEN BAĞLANAN MAAŞLAR

Bazı durumlarda yanlışın kaynağı sigortalı değil, kurum süreçleri olabiliyor. Yanlış statü üzerinden (örneğin Bağ-Kur yerine SSK) maaş bağlanması halinde farklı bir süreç izleniyor.

İsa Karakaş bu durumu şu sözlerle açıklıyor:

Eğer hizmetler esasen emeklilik tarihinden evvel mevcutsa, sigortalının mağduriyetine mahal verilmez. Yanlış maaş iptal edilir fakat yeni bir dilekçe aranmaksızın, yanlışsız statü üzerinden hak kazanılan tarihten itibaren maaş tekrar hesaplanır.

PRİM BORÇLARINDA ‘SÜLÜS’ UYGULAMASI

Emeklilik sonrasında ortaya çıkan geçmiş prim borçları, emeklilik hakkını büsbütün ortadan kaldırmıyorsa aylığın kesilmesine neden olmuyor. Bu durumda “sülüs” (1/3) kuralı devreye giriyor.

Borç meblağı, sigortalının aldığı maaşın üçte biri oranında her ay kesilerek tahsil ediliyor.

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI VE ‘HÜSNÜNİYET’ ESASI

Anayasa Mahkemesi’nin 2021 yılında aldığı karar doğrultusunda SGK, kendi yanılgılarından kaynaklanan durumlarda vatandaşın mağdur edilmemesini temel alıyor.

Emeklilik başvurusu öncesinde hizmet dökümü ve yaş hesaplamalarının dikkatle denetim edilmesi, ileride ortaya çıkabilecek mali yüklerin önüne geçilmesi açısından kıymet taşıyor.