6 Şubat sarsıntılarından sonra ortaya çıktı… Hatay’da ‘radon gazı’ çıkışları gözlendi: Yeni sarsıntı habercisi mi?

Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi Fizik Kısmı’ndan Prof. Dr. Mehmet Erdoğan başkanlığında Prof. Dr. Ülfet Atav, Prof. Dr. Kaan Manisa ve Prof. Dr. Ayla Bozdağ’ın katkılarıyla ‘6 Şubat 2023’te Pazarcık ve Elbistan Merkezli 7.7 ve 7.6 Büyüklüğündeki Zelzelelerin Hatay Bölgesindeki Termal Sularda Mümkün Radon Anomalilerine Etkisi’ başlıklı TÜBİTAK projesi ile sarsıntılardan sonra bölgedeki radon gazı aktiviteleri tespit edildi.

Çalışmada; iki su kaynağında gözlemlenen radon aktivitesi, ölçümler ortasında yaklaşık 5 kat değiştiği gözlendi. Radon aktivitesindeki bu kıymetli değişikliklerin bölgedeki sismik aktivite ile bağlantılı olduğu saptandı.

Su kaynaklarında gözlemlenen radon anomalileri, bölgede gelecekte meydana gelebilecek muhtemel sarsıntıların varsayımında yararlı olabileceği kanaatine varıldı.

‘SİGARADAN SONRA AKCİĞER KANSERİNİN BİRİNCİ SEBEBİ’

Radyoaktif bir gaz olan radon gazının insan sıhhatine tesirlerine işaret eden Prof. Dr. Mehmet Erdoğan şöyle konuştu:

“Radon gazı yerküre kaynaklı bir jeojenik gazdır. Yerküredeki uranyum içeriğinden kaynaklanır. Radon gazı, yerküredeki doğal uranyumun radyoaktif bozulma zincirinde yer alan bir gazdır. Bu gaz yerküreden atmosfere çıkar, yalıtılmamış binaların içine girerek bilhassa taban ve bodrum katlarda birikerek sıhhat problemleri oluşturabilir.

Havadan ağır bir gazdır. Hasebiyle binalarda bodrum katı yahut yer katlarda birikir. Radon gazı havadaki aerosol dediğimiz mikro ölçekli parçacıklara toz zerreciklerine yapışarak, teneffüs yoluyla akciğerlerimize girer. Radyoaktif olduğu için de akciğerlerimize yapışan bu partiküller de radyoaktif oluyor. Zira alfa yayan, radyasyon yayan bir element içeriyorlar. Bu da akciğerlerimizde bir ışınlama yaparak, yüksek güçlü radyasyon yayar.

Bu durum akciğerlerde bilhassa epitel hücrelerde radyasyon hasarı ve DNA hasarı vererek akciğer kanserine sebep olabilir. Bu sebepten radon sigaradan sonra dünyada akciğer kanser kanserinin birinci sebebi olarak görülmektedir. Kapalı ortamları havalandırmamız kâfi olacaktır. Korkulacak bir durum yok. Havadan ağır bir gaz olduğu için kapıyı pencereyi açarak cereyan yaptırma tarzı üzere havalandırmak gerekiyor.”

‘DEPREM ÖNCESİ KESTİRİM İÇİN KULLANILABİLİR’

Radon gazı çıkışlarının sarsıntı öncesi varsayımlarda kullanılabileceğini söyleyen Prof. Dr. Mehmet Erdoğan, “Radon o kayaçlardan çıkarken o bölge, yer altı suları ile temas halindeyse yer altı sularında da radon artışı gözlenebilir. Toprak gazında bilhassa fay çizgilerinde ya da termal sularda olabilir. Zira termal sular, fay bölgelerinde ya da jeotermal sular fay bölgelerinde daha çok yeryüzüne çıkarlar. Buralardaki ölçümler zelzele öncesinde tahminen bir anomali gösterebilir. Radon gazının bir kullanım noktası da zelzele öncesi bir kestirim için kullanılabilir bu özelliği vardır” diye konuştu.

ARTÇI ZELZELELER ÖNCESİNDE GAZ YÜKSELMİŞ

Hatay’daki artçı sarsıntılar öncesinde radon düzeylerinin yükseldiğini belirlediklerini tabir eden Prof. Dr. Erdoğan, “Deprem öncesinde radon düzeyleri artıyor. İç basınç ve sıkışma, kırıklarla açığa çıkan radon fay çizgilerini izleyerek çatlaklardan atmosfere, toprak gazına ya da yer altı sularına karışıyor. Zelzele öncesi yükseliş, sarsıntıdan sonra da süratli bir düşüş halinde kendini gösteriyor. Hatay’daki o iki kaynak suyunda ölçümler yaptık. Bunlardan biri Tahtaköprü termal suyu. Oburu ise Hamamat Kaplıcası diye geçiyor. Kaplıca yıkılmıştı ve örneklerimizi suyun kaynağından aldık. Bu iki kaynakta da nisan sonu mayıs aylarında olan 4.9 ve 4.3 artçı zelzeleler öncesinde bir yükseliş, sonrasında bir düşüş biçiminde anomali gözledik” dedi.