MEYED Lideri Ozan Diren: Kasım 2022’de 1 litre meyve nektarı raf fiyatı 20 lirayken şu anda 30 lira

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Meyve Suyu Sanayisi Derneği (MEYED) İdare Heyeti Lideri ve Dimes Üst Yöneticisi (CEO) Ozan Diren, talep arttıkça fiyatların da üst istikametli olacağını söyledi. İklim şartları nedeniyle bu yıl elma üzere eserlerin rekoltesinde sorun olduğunu lisana getiren Ozan Diren ile Türkiye meyve suyu dalı ve Dimes’in maksatlarını konuştuk.

Bu yıl meyvecilik açısından sıkıntı geçti, birtakım eserlerde rekolteler yeterli gelmedi, arzda bir dert oldu mu, ihracat ne durumda?

Meyve suyu şirketleri pandemiden sonra beklentilerin üzerinde büyümeler kaydetti. Kesimde dünyada bir arz ezası da oldu. Çin üzere ülkeler meyve yerine pirinç üretimine geçince bu alanda zahmet doğdu. Bu olunca Türkiye’ye talep de arttı.

Türkiye kendine yetiyor mu pekala?

Yeten ve yetmeyen eserler var. Mesela elma nar suyu, vişne konsantresi yüklü ihraç ediliyor. Şu anda arzda problem talepte artış kelam konusu. Avrupa bu cins sanayilerden çıkıyor. Bu manada yabancı yatırımcılar da Türkiye’ye geliyor. Belirli eserlerin kıt, aşikâr eserlerin de bol olduğu bir periyot yaşadık. Birinci 6 ay iktisat daha az hareketliydi. Sarsıntı, kış ve seçim insanların tüketimini nispeten etkileyen şeyler. İkinci yarıda daha fazla talep oluştu. Elma üzere eserlerde biraz daha zorlanıyoruz. Mesela dünyada portakalda büyük bir kıtlık var, Türkiye’de bu yıl bol.

Maliyet artışları yönetilebilir düzeyde mi, siz bunu ne kadar fiyatlara yansıtıyorsunuz?

Çok tahlil üretmeniz gerekiyor. Şayet kıtlık varsa o eserlerin satışını daha az teşvik etmek gerekiyor. Reklamı, bol olan eserlerde yapmak gerekiyor. Arz talep istikrarına nazaran âlâ yönetmemiz lazım. Pandemi oldu, savaşların yaşandığı durumlarda şirket idarelerinde de durumsallığı daha fazla önceliklendirmek gerekiyor. Maliyetler olağan ki son esere yansıyor, bir şirketin tüm ülkeyi sübvanse etme gücü olamaz. Lakin alternatif eserler çıkarılabilir. Mesela portakalın fiyatının çok arttığı devirlerde havuçlu, mandalinalı eserleri daha fazla ön planda tutarak bunları aşabiliyoruz.

ARZDA BADİRE TALEPTE ARTIŞ

Fiyat artışları ne seviyede, tüketici tarafına baktığımızda hiç de uygun görünmüyor?

Dünyada arz konusunda önemli meşakkat, talepte ise artış var. Suyun az olduğu bölgede çok su tüketen eserleri dikmemek gerekiyor. Talep arttıkça fiyatlar da üst istikametli olacak.

Kasım 2022’de 1 litre meyve nektarı raf fiyatı 20 lirayken şu anda 30 liraya çıktı. 2024’te de fiyatlar enflasyona paralel gidecek. Geçen yıl fiyat artış suratı daha yüksekti. Mesela geçen yıl üç ayda bir fiyat artıyorsa bu yıl 4-5 ayda bir arttı.

ENFLASYON ORTADAN KALDIRILMALI

İhracat pazarlarında da önemli problem var, bölümü nasıl etkiliyor?

Avrupa ekonomileri küçülüyor, enflasyon yüksek. Ancak bir taraftan da bizim kesimde Avrupa’da üretim de azalıyor. Oraya satış potansiyelimiz artıyor. Dalın ihracatında hacimsel olarak yüzde 11-12 küçülme var, lakin paha olarak onu fiyatla sübvanse ediyoruz. 2022’de 450 milyon doların üzerinde meyve suyu ihracatı yaptık. Bu yılki amacımız yarım milyar doları aşmak.

Ekonomide de bir tıkanıklık var, kredi maliyetleri artıyor ne diyeceksiniz?

Dünya şu anda çok öngörülebilir durumda değil. Öngörülebilirliğin olmadığı ortamda plan yapmak çok kolay değil. Büyüme planla değil hazır olmayla alakalı bir şey. Önümüzde potansiyeller var. Her türlü değişime hazır olmak gerekiyor. Sonuçta enflasyon uğraşının devam etmesi kıymetli. Enflasyon hem tüketici hem şirketler hem ülke için bir an evvel ortadan kaldırılması gereken bir husus.

Bu hususta samimi adımlar atılıyor. Bu devir daha fazla parametre değişikliğine hamile üzere duruyor. Güç fiyatları hâlâ risk olmaya devam ediyor. Bunun enflasyonda tesiri de yüksek.

FIRSATLARA ODAKLANACAĞIZ

Bu kaidelerde uzun vadeli plan yapılabiliyor mu?

Yapmak zorundayız. Çevik idare kritik. Biz fırsatlara odaklanacağız. Finansmana erişim sıkıntı ve değerli fakat yanlışsız alanda erişirseniz dünyada uygun finansman var. B-C planları olmalı. Mesela kaç şirket yılbaşında koyduğu bütçeyi olumlu ya da negatif manada tutturdu. Bu türlü bir dünyada mümkün değil tutturamazsınız.

CİRO AMACI 5 MİLYAR TL

Dimes olarak yılı nasıl geçirdiniz?

Dedem 65 yıl evvel tarım ve çiftçiyi geliştirmek üzere kurmuş Dimes’i. Türkiye’de birinci meyve suyu üretimini 1963’te yapmışız. Küçük kararla büyük tesirler yaratmışız. Mesela Hatay Dörtyol’un portakalını Marmaris’in portakalını Çin havayollarında satabiliyoruz. Biz şu anda yalnızca meyve suyu şirketi değil bir içecek şirketiyiz. Bu yılki ihracat amacımız 15.7 milyon dolar seviyesinde. Ciro gayemiz yaklaşık 5 milyar TL. Dimes bugün gelirlerinin büyük kısmını son 3 yılda ürettiği eserlerden yapıyor. Şu an en büyük ciro soğuk kahvede, cool lime eserimiz çok tuttu.

65 BİN ÇİFTÇİYLE ÇALIŞIYORUZ

Hangi eserleri üretiyorsunuz?

Tokat, İzmir ve Aydın’da fabrikalarımız var. Şarap, meyve suyu, soğuk kahve, milkshake, smoothie kategorisindeyiz. Bundan sonra bitkisel sütler alanına gireceğiz. Bir vegan markası oluşturacağız. Eserlerimizi Japonya, G. Kore, ABD üzere nispeten daha sıkıntı pazarlara ihraç ediyoruz. 20 ülkeye ihracatımız var.

Yeni yatırımlar olacak mı?

Bu yıl daha fazla katma kıymetli pet ambalajlar kullanacağız. 2022’de, yaklaşık 100 milyon TL yatırım yaptık. Bu yılki yatırımımız 200 milyon lirayı bulacak. Dimes, yaklaşık 65 bin çiftçiden hammadde alıyor. Bu yılki meyve alımımız, 220 milyon TL’yi bulacak. 1000 bireye direkt istihdam sağlıyoruz.